Objęcie funkcji w zarządzie polskiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.) bywa traktowane jak formalność. Tymczasem członek zarządu może odpowiadać nie tylko wobec samej spółki, ale także wobec jej wierzycieli – i to własnym majątkiem. Dla inwestorów zagranicznych, którzy powołują do zarządu siebie lub zaufane osoby, jest to jedno z najważniejszych ryzyk prawnych.

Dwa kierunki odpowiedzialności

Członek zarządu może odpowiadać na dwa sposoby: wobec spółki oraz wobec jej wierzycieli.

  • Wobec spółki (art. 293 Kodeksu spółek handlowych, KSH): za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub umową spółki, chyba że członek zarządu nie ponosi winy.
  • Reguła oceny decyzji biznesowych (business judgment rule): od 13 października 2022 r. członek zarządu nie narusza obowiązku staranności zawodowej, jeśli działa lojalnie wobec spółki, w granicach uzasadnionego ryzyka gospodarczego i na podstawie informacji, analiz oraz opinii, które w danych okolicznościach powinny być rozważone. Decyzję ocenia się według stanu na dzień jej podjęcia, a nie z perspektywy późniejszych skutków. Reguła chroni przed odpowiedzialnością wobec spółki (art. 293 KSH); nie wyłącza odpowiedzialności wobec wierzycieli z art. 299 KSH ani odpowiedzialności podatkowej z art. 116 Ordynacji podatkowej.
  • Wobec wierzycieli (art. 299 KSH): jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.

Kiedy wierzyciel może pozwać członka zarządu (art. 299 KSH)

Wierzyciel musi najpierw uzyskać tytuł wykonawczy przeciwko spółce, a następnie wykazać, że egzekucja była bezskuteczna – na przykład komornik umorzył postępowanie albo sąd oddalił lub umorzył wniosek o ogłoszenie upadłości. Dopiero wtedy może pozwać członków zarządu.

  • Odpowiedzialność solidarna: wierzyciel może żądać całej kwoty od dowolnego członka zarządu, niezależnie od wewnętrznego podziału zadań.
  • Wysokość roszczenia: szkodą jest niezaspokojona wierzytelność wraz z kosztami egzekucji, a punktem wyjścia jest kwota zasądzona od spółki.
  • Brak zarzutów spółki: pozwany członek zarządu co do zasady nie może powoływać się na zarzuty, które przysługiwały spółce, na przykład przedawnienie. Wyjątek wprowadził wyrok Trybunału Konstytucyjnego z kwietnia 2023 r. (P 5/19): były członek zarządu, który odszedł przed wszczęciem postępowania przeciwko spółce, może wykazywać, że dług nie istnieje.
  • Przedawnienie: roszczenie przedawnia się co do zasady po 3 latach (art. 442¹ Kodeksu cywilnego) od dnia, w którym wierzyciel dowiedział się lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o bezskuteczności egzekucji; termin upływa z końcem roku kalendarzowego (art. 118 Kodeksu cywilnego); gdy zachowanie członka zarządu wypełnia znamiona przestępstwa niezłożenia wniosku o upadłość (art. 586 KSH), termin wynosi 20 lat od dnia popełnienia przestępstwa (art. 442¹ § 2 Kodeksu cywilnego; wymaga to wykazania umyślności).
  • Charakter odszkodowawczy: Sąd Najwyższy (uchwała III CZP 72/08) uznaje tę odpowiedzialność za odszkodowawczą, a nie za zwykłą odpowiedzialność za cudzy dług.
⚠️ Uwaga: odpowiadasz całym majątkiem i za cały dług
Spółka z o.o. chroni wspólników, ale nie chroni automatycznie członków zarządu. Przykład: spółka nie zapłaciła dostawcy 2 mln zł, a egzekucja okazała się bezskuteczna. Dostawca może żądać całej kwoty od jednego z trzech członków zarządu – najczęściej od tego, którego majątek jest największy lub najłatwiejszy do zajęcia. Ten, kto zapłaci, może następnie dochodzić zwrotu odpowiedniej części od pozostałych; jej wysokość zależy od okoliczności, a zwłaszcza od winy poszczególnych osób. Rezygnacja z funkcji nie zwalnia z odpowiedzialności za zobowiązania z czasu pełnienia mandatu.

Jak uwolnić się od odpowiedzialności

Ciężar dowodu spoczywa na członku zarządu. Art. 299 § 2 KSH przewiduje trzy podstawy zwolnienia – wystarczy wykazać jedną z nich:

  • Terminowy wniosek o upadłość: albo wydanie w tym samym czasie postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego lub o zatwierdzeniu układu z wierzycielami.
  • Brak winy w niezłożeniu wniosku: wina jest domniemana, a staranność ocenia się z uwzględnieniem zawodowego charakteru funkcji. Ocena ma charakter indywidualny dla każdego członka zarządu.
  • Brak szkody po stronie wierzyciela: wierzyciel nie poniósł szkody mimo niezłożenia wniosku.

Pierwsza i trzecia podstawa dotyczą okoliczności obiektywnych (wniosek złożony we właściwym czasie, brak szkody wierzyciela), a druga – winy konkretnego członka zarządu („nie z jego winy”), dlatego każdy musi ją wykazać osobno.

💡 Wskazówka Destrier
Zegar tyka niezależnie od Twojej wiedzy. Termin 30 dni na złożenie wniosku o upadłość biegnie od dnia, w którym wystąpiła podstawa upadłości – a nie od dnia, w którym zarząd się o niej dowiedział. Dlatego warto regularnie sprawdzać, czy płatności nie są opóźnione o ponad 3 miesiące (ustawowe domniemanie niewypłacalności) oraz jak wygląda relacja zobowiązań do majątku spółki. Wnioski i decyzje zapisuj w protokołach zarządu.
📋 Checklista: zanim obejmiesz funkcję w zarządzie
  • Kondycja finansowa: zażądaj aktualnych sprawozdań, wykazu zobowiązań oraz informacji o zaległościach wobec urzędu skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).
  • Spory i egzekucje: sprawdź toczące się postępowania i wyroki przeciwko spółce oraz Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ), w którym ujawnia się m.in. postępowania upadłościowe i restrukturyzacyjne.
  • Zakres obowiązków: ustal na piśmie, za jakie obszary faktycznie odpowiadasz.
  • Ubezpieczenie: zapytaj, czy spółka ma polisę D&O, czyli ubezpieczenie odpowiedzialności członków zarządu (od ang. Directors and Officers).
  • Dostęp do informacji: zapewnij sobie wgląd w księgi, rachunki bankowe i kluczowe dokumenty.
  • Data objęcia funkcji: zapisz ją i udokumentuj stan finansów spółki z tego dnia – od niego odpowiadasz za zobowiązania powstające w czasie pełnienia funkcji.
Rozważasz objęcie funkcji w zarządzie polskiej spółki? Skontaktuj się z Kancelarią Destrier – ocenimy ryzyko, zanim je przyjmiesz.

Stan prawny: 2026 (aktualizacja: październik 2026). Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przed podjęciem decyzji zalecamy konsultację z kancelarią.