Prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę o fundacjach rodzinnych, która stanowi jedno z najważniejszych nowych rozwiązań w polskim prawodawstwie gospodarczym ostatnich lat. Jej głównym celem jest stworzenie stabilnych ram prawnych umożliwiających zachowanie własności firm rodzinnych na kolejne pokolenia oraz zatrzymanie kapitału w Polsce. Nowe przepisy mają odpowiedzieć na realne potrzeby przedsiębiorców rodzinnych, którzy dotychczas napotykają liczne bariery w zakresie sukcesji i zarządzania majątkiem.
Proces legislacyjny i rola Sejmu oraz Senatu
Ustawa została przyjęta przez Sejm w grudniu ubiegłego roku, po wcześniejszym rozpatrzeniu kilkudziesięciu poprawek zgłoszonych przez Senat. Większość z nich miała charakter doprecyzowujący i porządkujący zapisy ustawy, tak aby jej stosowanie w praktyce było możliwie jednoznaczne i przejrzyste. Ostateczny kształt przepisów jest wynikiem kompromisu pomiędzy obiema izbami parlamentu.
Ocena funkcjonowania ustawy w przyszłości
Ustawa przewiduje również obowiązek przeprowadzenia przez rząd oceny jej funkcjonowania po upływie trzech lat od wejścia w życie. Taki mechanizm ma pozwolić na weryfikację, czy fundacje rodzinne rzeczywiście spełniają swoje zadanie, a także na ewentualne wprowadzenie korekt dostosowujących prawo do praktyki rynkowej.
Ułatwienia dla firm rodzinnych i zasady sukcesji
Nowe regulacje mają przede wszystkim ułatwić funkcjonowanie firm rodzinnych po śmierci ich właściciela lub po jego przejściu na emeryturę. Fundacja rodzinna ma umożliwić uporządkowane przekazanie majątku oraz zapewnić ciągłość zarządzania przedsiębiorstwem bez konieczności jego podziału pomiędzy spadkobierców.
Korzystne reguły dziedziczenia majątku
Ustawa wprowadza rozwiązania, które pozwalają fundatorowi precyzyjnie określić zasady dziedziczenia i korzystania z majątku w statucie fundacji. Dzięki temu możliwe jest zachowanie spójności wizji rozwoju firmy oraz ochrona jej przed rozdrobnieniem czy konfliktami rodzinnymi.
Zmiany dotyczące rozwiązania fundacji rodzinnej
Jedna z przyjętych poprawek dotyczyła zasad rozwiązania fundacji rodzinnej. Zgodnie z nowym brzmieniem przepisów, sankcja w postaci rozwiązania fundacji powinna być skutkiem niedokonania przez fundatora lub zarząd odpowiedniego zgłoszenia w wymaganym terminie, a nie samego faktu niewpisania fundacji do rejestru. Zmiana ta ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa prawnego i zapobieganie nadmiernie restrykcyjnym konsekwencjom formalnym.
Stanowisko Ministerstwa Rozwoju
Waldemar Buda, minister rozwoju, podczas debaty sejmowej podkreślał, że nadrzędnym celem fundacji rodzinnych jest ochrona majątku oraz jego utrzymanie „w jednych rękach”, zgodnie z wolą fundatora wyrażoną w statucie. Zaznaczył również, że nowe rozwiązania mają umożliwić firmom rodzinnym kontynuowanie działalności przez kilka pokoleń, co wzmocni stabilność polskiej gospodarki.
Spór o opodatkowanie fundacji rodzinnych
Propozycje Senatu
Senat postulował o wyłączenie fundacji rodzinnych z podatku dochodowego w zakresie posiadania nieruchomości komercyjnych. Celem tej propozycji było ułatwienie działalności fundacji oraz zwiększenie ich atrakcyjności jako narzędzia zarządzania majątkiem.
Stanowisko Sejmu
Sejm nie podzielił tego stanowiska, argumentując, że takie wyłączenie nie leży w interesie publicznym. Podkreślano, że fundacje rodzinne powinny być traktowane jak inne podmioty prawne i nie powinny korzystać z uprzywilejowanego statusu podatkowego. Zdaniem Sejmu fundacje rodzinne nie są instrumentem służącym ochronie interesu publicznego, lecz prywatnego majątku, dlatego nie ma podstaw do zwolnienia ich z podatku dochodowego.
Podsumowanie
Ustawa o fundacjach rodzinnych otwiera nowy rozdział w polskim systemie prawnym, oferując przedsiębiorcom rodzinnym narzędzie do długofalowego planowania sukcesji i ochrony majątku. Jednocześnie ustawodawca starał się zachować równowagę pomiędzy interesem prywatnym a publicznym, czego przykładem jest decyzja o objęciu fundacji rodzinnych standardowymi zasadami opodatkowania.
