Wielu przedsiębiorców zakłada, że tempo rozwoju firmy zależy przede wszystkim od jakości produktu, skuteczności sprzedaży czy sytuacji rynkowej. Wszystkie te czynniki mają oczywiście ogromne znaczenie. W praktyce jednak równie często o możliwościach dalszego wzrostu decydują kwestie organizacyjne i prawne, które przez długi czas pozostają niezauważone.
To właśnie one najczęściej ujawniają się w momencie pozyskiwania inwestora, ubiegania się o finansowanie, ekspansji zagranicznej czy dynamicznego zwiększania skali działalności. Problemy, które na początku wydawały się niewielkie, zaczynają wpływać na wycenę przedsiębiorstwa, wydłużają procesy decyzyjne i generują dodatkowe ryzyka.
W efekcie wiele polskich firm rozwija się wolniej, niż pozwalałby na to ich rzeczywisty potencjał.
Poniżej przedstawiamy siedem najczęstszych błędów, które skutecznie hamują rozwój przedsiębiorstwa.
Nieuporządkowana struktura właścicielska
Na początku działalności kwestie właścicielskie często wydają się proste. Wspólnicy znają się od lat, mają wspólną wizję biznesu i nie przewidują problemów.
Z czasem sytuacja się zmienia.
Pojawiają się kolejni inwestorzy, programy motywacyjne, nowe rundy finansowania czy plany sprzedaży przedsiębiorstwa. Jeżeli struktura właścicielska nie została odpowiednio uporządkowana, mogą pojawić się konflikty dotyczące podejmowania decyzji, wykonywania prawa głosu czy sprzedaży udziałów.
Najczęstsze problemy dotyczą:
- braku umowy wspólników,
- niejasnych zasad podejmowania decyzji,
- nieuregulowanych mechanizmów wyjścia wspólnika,
- sporów właścicielskich,
- nieaktualnej dokumentacji korporacyjnej.
Dla inwestorów i instytucji finansowych przejrzysta struktura właścicielska jest jednym z podstawowych wskaźników dojrzałości przedsiębiorstwa.
Brak strategii podatkowej
Podatki są często postrzegane wyłącznie jako obowiązek rozliczeniowy.
Tymczasem sposób zaplanowania struktury podatkowej może mieć istotny wpływ na możliwości dalszego rozwoju przedsiębiorstwa.
Brak długoterminowej strategii prowadzi często do sytuacji, w której firma:
- działa w nieefektywnej podatkowo strukturze,
- nie korzysta z dostępnych preferencji,
- ponosi niepotrzebne obciążenia,
- napotyka trudności przy planowaniu inwestycji lub sukcesji.
Strategia podatkowa nie polega na poszukiwaniu agresywnych rozwiązań. Jej celem jest stworzenie modelu prowadzenia działalności, który będzie bezpieczny, zgodny z przepisami i dostosowany do planów rozwoju przedsiębiorstwa.
Nieuregulowane prawa własności intelektualnej
W wielu nowoczesnych przedsiębiorstwach największą wartość stanowią aktywa niematerialne.
Należą do nich między innymi:
- oprogramowanie,
- marka,
- know-how,
- technologie,
- bazy danych,
- dokumentacja projektowa.
Mimo to kwestie związane z własnością intelektualną nadal są jednym z najczęściej zaniedbywanych obszarów.
Przedsiębiorcy często zakładają, że skoro zapłacili za wykonanie programu lub projektu graficznego, automatycznie nabyli do niego wszystkie prawa.
Nie zawsze tak jest.
Brak odpowiednich umów dotyczących przeniesienia praw autorskich czy korzystania z własności intelektualnej może znacząco obniżyć wartość przedsiębiorstwa i utrudnić pozyskanie inwestora.
Nieefektywna forma prowadzenia działalności
Forma prawna, która sprawdza się na początku działalności, nie zawsze pozostaje optymalna na kolejnych etapach rozwoju.
Przykładowo jednoosobowa działalność gospodarcza może być dobrym rozwiązaniem dla przedsiębiorcy rozpoczynającego działalność.
Wraz ze wzrostem skali biznesu coraz większego znaczenia nabierają jednak kwestie takie jak:
- ograniczenie odpowiedzialności,
- możliwość pozyskania inwestora,
- sukcesja,
- efektywność podatkowa,
- rozwój działalności międzynarodowej.
Brak analizy odpowiedniego momentu na zmianę struktury może utrudniać dalszy rozwój przedsiębiorstwa i zwiększać poziom ryzyka.
Brak planu sukcesji
Wielu właścicieli firm odkłada temat sukcesji na bliżej nieokreśloną przyszłość.
To zrozumiałe, szczególnie w przypadku przedsiębiorców aktywnie rozwijających działalność.
Jednak brak odpowiedniego planu może prowadzić do poważnych problemów organizacyjnych i właścicielskich.
Dotyczy to nie tylko sukcesji rodzinnej.
Ryzyko pojawia się również w przypadku:
- nagłej choroby właściciela,
- śmierci wspólnika,
- odejścia kluczowego menedżera,
- sprzedaży przedsiębiorstwa.
Dobrze przygotowany plan sukcesji zwiększa stabilność organizacji i pozwala uniknąć wielu sporów w przyszłości.
Zaniedbania korporacyjne
Dynamiczny rozwój przedsiębiorstwa często powoduje, że kwestie formalne schodzą na dalszy plan.
Brakuje aktualnych uchwał, dokumentacja nie jest prowadzona na bieżąco, a decyzje podejmowane są wyłącznie w sposób nieformalny.
Do najczęstszych zaniedbań należą:
- nieaktualna dokumentacja korporacyjna,
- brak uchwał wymaganych przepisami,
- nieuregulowane pełnomocnictwa,
- nieprowadzenie księgi udziałów,
- nieprzestrzeganie procedur wewnętrznych.
Problemy te bardzo często wychodzą na jaw dopiero podczas due diligence lub kontroli, wpływając na ocenę całego przedsiębiorstwa.
Brak przygotowania do inwestycji
Wielu przedsiębiorców rozpoczyna porządkowanie spraw prawnych dopiero wtedy, gdy pojawia się konkretny inwestor.
To jeden z najczęściej popełnianych błędów.
Proces due diligence nie służy naprawianiu wieloletnich zaniedbań.
Jego celem jest weryfikacja bezpieczeństwa inwestycji.
Przedsiębiorstwa przygotowane do inwestycji posiadają zazwyczaj:
- uporządkowaną dokumentację korporacyjną,
- zabezpieczone prawa własności intelektualnej,
- przejrzystą strukturę właścicielską,
- zgodność podatkową,
- wdrożone podstawowe procedury compliance,
- dobrze przygotowane umowy z kontrahentami i pracownikami.
Takie firmy szybciej przechodzą proces inwestycyjny i dysponują znacznie silniejszą pozycją negocjacyjną.
Największym ograniczeniem wzrostu często nie jest rynek
Przedsiębiorcy często zakładają, że główną barierą rozwoju są warunki rynkowe, rosnąca konkurencja czy ograniczony dostęp do finansowania.
W praktyce równie często przeszkodą okazują się zaniedbania wewnętrzne, które przez lata pozostawały niezauważone.
Nieuporządkowana struktura właścicielska, brak strategii podatkowej, nieuregulowane prawa do własności intelektualnej czy nieprzygotowanie do inwestycji nie muszą być widoczne na co dzień. Jednak w kluczowych momentach rozwoju przedsiębiorstwa mogą zdecydować o tym, czy firma będzie w stanie wykorzystać pojawiające się szanse.
Podsumowanie
Najbardziej wartościowe przedsiębiorstwa nie budują swojej przewagi wyłącznie na dobrym produkcie czy wysokiej sprzedaży. Równie istotne są solidne fundamenty prawne i organizacyjne, które pozwalają rozwijać biznes w sposób bezpieczny i przewidywalny.
Uporządkowana struktura właścicielska, świadomie zaplanowana strategia podatkowa, właściwie zabezpieczona własność intelektualna, odpowiednia forma prowadzenia działalności, plan sukcesji, sprawny ład korporacyjny oraz gotowość do inwestycji tworzą elementy, które realnie wpływają na wartość przedsiębiorstwa. W praktyce to właśnie firmy, które rozwijają swoje zaplecze organizacyjne równolegle z biznesem, najłatwiej skalują działalność i skuteczniej wykorzystują pojawiające się możliwości rozwoju.
